Uygarlıkların izinden

Rotamızı Türk tarihi açısından önemli bir merkez olan Söğüt’ten başlatarak Eskişehir-Kütahya-Afyon şehir merkezlerini de içine alarak Büyük Frigya Uygarlığı kalıntılarının yer aldığı Frig Vadisi’ne çeviriyoruz.


Turumuzun başlangıç noktası Söğüt. Söğüt gerek Osmanlı İmparatorluğu’nun kurulduğu ve ilk başkenti olması nedeniyle gerekse Kurtuluş Savaşı’nın  en önemli savaşlarının bu bölgede yapılması sebebiyle tarihi bakımdan önemli bir merkez. Osmanlı mimari üslubunun ilk örneklerinden Ertuğrul Gazi Türbesi, Söğüt’ün girişinde bulunuyor hemen. Karşısında ise tören alanı ve tarihte devlet kurmuş 16 Türk büyüğü ile Ertuğrul Gazi ve Fatih Sultan Mehmet’in büstleri bulunuyor.

Söğüt şehir merkezinde turladıktan sonra Türkiye'nin en önemli yol kavşaklarından birisi, Anadolu'nun batıya açılan kapısı Eskişehir’e devam ediyoruz. Eskişehir girişte bizi bu yılın belki de en büyük sürprizi müthiş kar ve tipi karşılıyor. Bu kar ve tipi neredeyse gezi boyunca da hiç peşimizi bırakmıyor.

Eskişehir’e girdiğimizde kilometre kadranımız İstanbul çıkışlı 380 km’yi gösteriyor. Porsuk Çayı'nın ikiye böldüğü bu güzel ilimizin tarihi ve kültürel zenginlikleri saymakla bitmiyor. Frigyalılar tarafından kurulan şehir, o dönemden günümüze kültür mirasını koruyan eserlerle dolu. Şehir merkezinde görülmesi gereken en önemli yerlerden birisi Osmanlı’nın en güzel mimarî özelliklerine sahip Odunpazarı. Osmanlı’nın son döneminde zengin aileler tarafından yaptırılan Odunpazarı evleri yeni bir proje ile turizme kazandırılmaya çalışılıyor. Odunpazarı sokaklarında gezerken evlerin doğayla ne kadar uyumlu yapılar olduğunu fark ediyoruz. Eskişehir, Türkiye’nin sayılı öğrenci cennetlerinden biri. Anadolu ve Osmangazi Üniversitesi şehre kültürel, sosyal ve ticari bir canlılık getirmiş. Bu yüzden bir çok yerinde pek çok bar, cafe ve restoran da açılmış. Dünyaca tanınan Lületaşı, Eskişehir'in sembolü durumunda.

Eskişehir’den Kütahya’ya Frig Vadisi’nin başlangıç yerlerine doğru yol alıyoruz. Frig Vadisi
Kütahya-Eskişehir Karayolu’nun 26. kilometresindeki Sabuncupınar’dan başlayıp Ovacık Köyü’ne kadar uzanan bir yer. Frig Vadisi 'nde kayalara elle oyulmuş kaya mezarları, kiliseler ve sığınma-barınma amaçlı yüzlerce mağara ve peri bacaları bulunuyor.
Bize Anadolu topraklarında olduğumuzu hissettiren yol manzaraları ile vaktin nasıl geçtiğini anlayamadan Kütahya’ya vardığımızda hava kararmış, kar ve tipi şiddetini iyice artırmıştı. Kütahya, “Frig Vadisi”nden “Aizonoi Antik Kenti”ne, erken Hıristiyanlık dönemine ait kilise ve şapellerden, Osmanlı eserlerine kadar birçok eseri bünyesinde barındırıyor. Kuşkusuz Kütahya denince akla önce çini geliyor. Bugün de çini geleneği sürüyor Kütahya’da. Girişte sağlı sollu Porselen ve çini atölyelerini ve satış mağazalarını göreceksiniz. Kütahya’ya gelmişken bir çini atölyesini gezmemek olmazdı. Günümüzde çininin en önemli ustalarından Mehmet Gürsoy’un atölyesini ziyaret ederek çini ve seramiğin yolculuğunu dinliyoruz.
Kütahya merkezden sonra “Kralların şehri” olarak anılan Çavdarhisar ilçesinde bulunan yerleşimi M.Ö. 3000 yıl öncesine dayanan Aizonoi Antik Kenti’ne doğru yol alıyoruz.  Aizonoi, dünyanın ilk kurulan borsa binası ve en iyi korunmuş Zeus Tapınağı ile ikinci Efes olma yolunda hızla ilerliyor. Friglerin ana yerleşimlerinden biri olan kentte zamanında 120 bin insan yaşıyormuş. Devasa podyumlar ve yüksek sütunlar ile kralların şehrine yakışan bu mimari yapının görkeminden etkilenmemek imkansız. Yüzlerce yıl öncesinin asaleti, heybeti ve ihtişamı halen devam ediyor.

Antik kenti dolaştıktan sonra köy kahvesinde çayımızı yudumlayıp Frig Vadisi’nin sınırları içerisindeki Afyon’a doğru devam ediyoruz. Kaymağı, lokumu, sucuğu ve haşhaşıyla ünlü bu ilimiz, tarih atmosferi ve doğal güzellikleriyle de insanı büyülüyor. Şehir merkezine girdiğinizde nereden bakarsanız bakın 226 metre yükseklikteki kaya üzerine yapılmış kaleyi görüyorsunuz. Kalenin etrafındaki eski evler koruma altına alınmış. Çeşmeli Konak, Ulu Camii, Zafer Müzesi, iki Cumhurbaşkanı çıkarmış olan Afyon Lisesi, Gedik Ahmet Paşa Külliyesi, Mevlevi Camii görülmesi gereken önemli eserler. Afyon aynı zamanda sıcak su ve şifa dağıtan termal kaynaklarına sahip. Bu suların, romatizmadan eklem bozukluklarına, kadın hastalıklarından çocuk felcine, kadar bir çok hastalığa iyi geldiği söyleniyor.

Afyon’dan Frig dünyasının en çarpıcı eserlerinin ve peri bacalarının yoğun olarak yaşandığı Ayazini ve Midas(Yazılıkaya)’a doğru yol alıyoruz. İhsaniye Kayıhan Kasabası’nın girişindeki küçük köy bakkalına adres sormak için girdiğimizde ihtiyar bakkal, işini gücünü bırakıp bize rehberlik etmek için otomobilimize atlıyor ve bize en kısa yollardan Ayazini ve ardından Göynüş Vadisini bir çırpıda gezdiriyor. Ayazini’de kaya oluşumları içinde oyularak yapılmış büyük kilise, mezar odaları ve kaleye rastlanıyor. Göynüş Vadisi’nde ise 10 metre yüksekliğinde dik kayalar Aslantaş, Yılantaş ve Maltaş anıtları yer alıyor.

Oradan Eskişehir yoluna girip bugün dünya harikalarından biri olarak kabul edilen Midas-Yazılıkaya Anıtı’na geçiyoruz. Kentin en önemli yapıtı olan anıt, Frig kaya anıtlarının en görkemlisi, bölgenin ve dünyanın en önemli eşsiz yapıtlarından. Binlerce yıl önce kayalık bir platform üzerine bir tapınağın cephesi biçiminde işlenmiş Midas-Yazılıkaya Anıtı 17 m. yüksekliğinde ve 16.50 m. genişliğinde.

Frig kaya mimarisinin zarif örnekleri anıtsal kaya mezarlarında da görülüyor. Bunun en güzel örneği  bölge halkının "Kızlar Manastırı" olarak adlandırdığı Gerdekkaya Anıtı. Volkanik tüf kayalığa oyularak, yekpare bir şekilde işlenmiş iki mezar odalı anıtsal bir kaya mezarı yol üzerinde oldukça etkili görünüyor. Rotamızın ve Frig Vadisi’nin son noktası Seyitgazi’ye ulaştığımızda kilometre kadranımız 1060 km’yi gösteriyor hava da oldukça güzelleşmeye başlıyordu.

Nasıl Gidilir?

Frig vadisi Kütahya-Eskişehir-Afyon bölgesinde yer alıyor. Vadi,  Kütahya-Eskişehir Karayolu’nun 26. kilometresindeki Sabuncupınar’dan başlayıp Ovacık Köyü’ne kadar uzanan bir yer. Bölgenin önemli bir bölümü Eskişehir'de yer alıyor. Büyük yerleşim yerleri dışında
sadece peri bacası ve Frigya Uygarlığı’nın kalıntılarının olduğu yeri bir gün gibi kısa sürede gezmek isterseniz kesinlikle bir rehbere ihtiyacınız var, unutmayın.

Nerede Kalınır?

Henüz yeni yeni keşfedilen Frig Vadisi, Kapadokya gibi nitelikli konaklama imkanlarına sahip değil. Kalmak için Kütahya, Afyon ve Eskişehir otellerini önerebiliriz. Eskişehir; Anemon Otel: 0222 340 66 66,  Anadolu Otel: 0222 330 24 15, Porsuk Otel: 0222 230 04 98, Yimpaş Otel: 0222 220 35 70, Büyük Otel: 0222 0231 12 46. Kütahya; Hotas Otel: 0274 224 89 90, Otel Bakırsözer: 0274 224 81 46, Otel Erbaylar: 0274 223 69 60. Afyon; Çakmak Marble Otel: 0272 214 33 00,  Garden Kale Otel: 0 272 214 22 40, Grand Çınar Otel: 0 272 212 35 35.
 

Ne Yenir?

Yöre oldukça zengin bir mutfağa sahip. Çiğ böreğiyle ünlü Eskişehir’de Arapaşı, Kapama, haşhaşlı dolama, Kütahya’da Cimcik ve Gediz güveci, Sıkıcık Çorbası, Tutmaç çorbası, Afyon’da ise özellikle hamur işleri, haşhaşlı ve kaymaklı yiyecekler yöreye has özellikler taşıyor. Özellikle bu yörelerde sıkça yapılan odun fırınında kısık ateşte pişmiş olan güveçin tadına mutlaka bakın.